معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
126
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
شنيدم كه فرمود هيچكس نيست مگر آنكه در وقت خواب روح او را به آسمان مىبرند و در صعود و هبوط چيزها بوى مىنمايند و هر چه در تحت آسمان مىبيند چون شيطان را در آن دخل ممكن است لاجرم خلاف واقع مىافتد و هر چه در فوق آسمان مىبيند چون شيطان را در آن مجال تصرف نيست لاجرم آن واقعه موافق واقع مىشود عمر زبان به تحسين على بگشاده شكر خداوندى جل و علا بتقديم ، و به تعليم اين سه مسئله ابتهاج تمام اظهار نمود . [ بيان آنكه خداى را فرشتهايست بنام فرشته خواب ] در خبر است كه حضرت خداوندى جل و علا فرشتهء آفريده است كه او را فرشته خواب گويند و مر اين فرشته را بعدد هر فرد از افراد آدميان از زمان آدم تا بانقراض . عالم چشمهاست و همه چشمها « 1 » بجانب اين عالم گشاده ، و چشمى ديگر دارد بهغايت وسيع چنان كه وسعت وى با فسحت تمام روى زمين برابرى مىكند و به آن چشم ناظر است بلوح محفوظ تا بعرش مجيد و هر رقم كه بر لوح محفوظ بنام هر فرد از افراد اولاد آدم مرقوم گشته از آنجا مىخواند و به اين چشم كه خاص به آن فرد است در خواب بوى مىنمايد تا آنچه او را خواهد رسيد ، اگر غم است ساخته باشد ، و اگر شادى پرداخته باشد ، اگر نايم مؤمن بود آن خواب مر او را كرامت باشد و اگر كافر باشد الزام حجّت بود چون خوابى كه موجب ابتهاج و فرح بود آن فرشته بر بنده مؤمن نمايد شيطان را از آن حسدى پديد آيد فى الفور خفته را از خواب درآرد تا آن واقعه بگسلد و آن مرد افسوس مىخورد كه خوابى خوش مىديدم دريغ كه از خواب در آمدم و نيز شيطان در بعضى « 2 » واقعات دخلى كند و كذب با صدق مخلوط سازد ، چنان كه شمّهء مرقوم شد ، و علما گويند كه ده چيز است كه در خواب نمودن بفرشته مخصوص است و شيطان را در آن « 3 » تصرف نرسد . اول ، ديدار فرشتگان ، دويم ديدار پيغمبران ، سيّم جامع قرآن ، چهارم ديدار
--> ( 1 ) - د : بدون همه چشمها . ( 2 ) - د - ح : اوقات . ( 3 ) - د : در آنجا .